<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1688-0420</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Uruguaya de Cardiología]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev.Urug.Cardiol.]]></abbrev-journal-title>
<issn>1688-0420</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Sociedad Uruguaya de Cardiología]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1688-04202015000200017</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Estimación del riesgo cardiovascular en España según la guía europea sobre prevención de la enfermedad cardiovascular en la práctica clínica]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Amor]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonio Jesús]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Masana]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Soriguer]]></surname>
<given-names><![CDATA[Federico]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Goday]]></surname>
<given-names><![CDATA[Albert]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Calle-Pascual]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alfonso]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gaztambide]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sonia]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rojo-Martínez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Gemma]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Valdés]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sergio]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Gomisa]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ramón]]></given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ortega]]></surname>
<given-names><![CDATA[Emilio]]></given-names>
</name>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A">
<institution><![CDATA[,  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>08</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>08</month>
<year>2015</year>
</pub-date>
<volume>30</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>235</fpage>
<lpage>236</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.edu.uy/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1688-04202015000200017&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.edu.uy/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1688-04202015000200017&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.edu.uy/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1688-04202015000200017&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri></article-meta>
</front><body><![CDATA[ <div class="Section1">      <p><b><span style="font-family: Candara; ">Res&uacute;menes de art&iacute;culos recomendados de la Revista Espa&ntilde;ola de Cardiolog&iacute;a&nbsp;</span></b><span style="font-family: Candara; "> </span></p>       <p><b style=""><span style="font-size: 14pt; font-family: Verdana; ">Estimaci&oacute;n del riesgo cardiovascular en Espa&ntilde;a seg&uacute;n la gu&iacute;a europea sobre prevenci&oacute;n de la enfermedad cardiovascular en la pr&aacute;ctica cl&iacute;nica&nbsp; </span><span style="font-size: 14pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></b></p>       <p><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">Antonio Jes&uacute;s Amor</span><sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1">1</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "><a name="1."></a></span></sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, <span class="SpellE">Luis</span> Masana</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#2" name="2."><sup>2</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Federico Soriguer</span><sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#3">3</a></span><span class="GramE"><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">,</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#4">4</a></span></span></sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "><a name="3."></a><a name="4."></a>, <span class="SpellE">Albert</span> Goday</span><sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#5">5</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "><a name="5."></a></span></sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Alfonso Calle-Pascual</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#6" name="6."><sup>6</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Sonia Gaztambide</span><sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#3">3</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">,</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#4">4</a></span></sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, <span class="SpellE">Gemma</span> Rojo-Mart&iacute;nez</span><sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#3">3</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">,</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#4">4</a></span></sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Sergio Vald&eacute;s</span><sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#3">3</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">,</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#4">4</a></span></sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Ram&oacute;n Gomisa</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#3"><sup>3</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Emilio Ortega</span><sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1">1</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">,</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#3">3</a></span></sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">&nbsp; </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>       <p><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "><a name="1"></a> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(31, 26, 23);"><a href="#1.">1</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">. Servicio de Endocrinolog&iacute;a y Nutrici&oacute;n, Hospital <span class="SpellE">Cl&iacute;nic</span>, IDIBAPS, Barcelona, Espa&ntilde;a.    <br> <a name="2"></a> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(31, 26, 23);"> <a href="#2.">2</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">. Unidad de Medicina Vascular y Metabolismo, Hospital Universitario <span class="SpellE">Sant</span> Joan de <span class="SpellE">Reus</span>, Universidad Rovira i <span class="SpellE">Virgili</span>, <span class="SpellE">Reus</span>, Tarragona, Espa&ntilde;a.    <br> <a name="3"></a> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(31, 26, 23);"> <a href="#3.">3</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">. Centro de Investigaci&oacute;n Biom&eacute;dica en Red de Diabetes y Enfermedades Metab&oacute;licas Asociadas (CIBERDEM), Espa&ntilde;a.    <br> <a name="4"></a> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(31, 26, 23);"> <a href="#4.">4</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">. Servicio de Endocrinolog&iacute;a y Nutrici&oacute;n, Hospital Universitario Carlos Haya, M&aacute;laga, Espa&ntilde;a.    <br> <a name="5"></a> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(31, 26, 23);"> <a href="#5.">5</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">. Servicio de Endocrinolog&iacute;a y Nutrici&oacute;n, Hospital del Mar, Barcelona, Espa&ntilde;a.    <br> <a name="6"></a> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(31, 26, 23);"> <a href="#6.">6</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">. Servicio de Endocrinolog&iacute;a y Nutrici&oacute;n, Hospital Universitario San Carlos, Madrid, Espa&ntilde;a.    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> <a name="7"></a> 7. Grupo de Investigaci&oacute;n de Diabetes, Hospital Universitario de Cruces, UPV-EHU, Baracaldo, Vizcaya, Espa&ntilde;a&nbsp; </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>       <p><b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">Resumen&nbsp;</span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>       <p><b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">Introducci&oacute;n y objetivos:</span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "> en Espa&ntilde;a no se dispone de estudios poblacionales de &aacute;mbito nacional en los que se haya evaluado el riesgo cardiovascular total. El objetivo del estudio es describir el riesgo cardiovascular y la consecuci&oacute;n de los objetivos terap&eacute;uticos seg&uacute;n lo establecido en la gu&iacute;a europea de 2012 para la estrategia de prevenci&oacute;n de la enfermedad cardiovascular. Se investigaron tambi&eacute;n las caracter&iacute;sticas cl&iacute;nicas (factores de riesgo no cl&aacute;sicos) asociadas a un riesgo moderado.    <br>  <b>M&eacute;todos:</b> se seleccion&oacute; a los participantes (n=2.310; 58% mujeres), de entre 40 y 65 a&ntilde;os de edad, de un estudio de base poblacional de &aacute;mbito nacional (estudio <span class="SpellE">Di@bet.es</span>). En primer lugar, se identific&oacute; a los sujetos con un riesgo a priori alto o muy alto. A continuaci&oacute;n, se utiliz&oacute; el riesgo cardiovascular total (ecuaci&oacute;n <span class="SpellE">Systematic</span> <span class="SpellE">Coronary</span> <span class="SpellE">Risk</span> <span class="SpellE">Evaluation</span> con inclusi&oacute;n del colesterol unido a lipoprote&iacute;nas de alta densidad) para evaluar el riesgo de los individuos con un riesgo a priori no alto. Se investigaron las variables con asociaci&oacute;n independiente con el riesgo moderado frente al riesgo bajo, utilizando para ello un an&aacute;lisis de regresi&oacute;n log&iacute;stica m&uacute;ltiple.    <br>  <b>Resultados: </b>los porcentajes estandarizados respecto a edad y sexo (m&eacute;todo directo) de los participantes con riesgo alto/muy alto, moderado y bajo fueron del 22,8, el 43,5 y el 33,7% respectivamente. La mayor&iacute;a de los varones ten&iacute;an un riesgo moderado (56,2%), mientras que el 55,4% de las mujeres ten&iacute;an riesgo bajo. Alcanzaron los objetivos de colesterol unido a lipoprote&iacute;nas de baja densidad (&lt; 70, &lt; 100 y &lt; 115 <span class="SpellE">mg</span>/<span class="SpellE">dl</span>) y presi&oacute;n arterial (&lt; 140/90 <span class="SpellE">mmHg</span>) los participantes de riesgo muy alto, alto y moderado, respectivamente, en el 15, el 26 y el 46% y el 77, el 68 y el 85% de los individuos. El &iacute;ndice de masa corporal, las concentraciones altas de triglic&eacute;ridos, la presi&oacute;n arterial diast&oacute;lica y la baja adherencia a la dieta mediterr&aacute;nea (en las mujeres) presentaron asociaci&oacute;n independiente con un riesgo moderado (frente a riesgo bajo).    <br>  <b>Conclusiones:</b> el riesgo cardiovascular en Espa&ntilde;a es principalmente moderado en los varones y bajo en las mujeres. Debe mejorarse la consecuci&oacute;n de los objetivos terap&eacute;uticos por los individuos de alto riesgo. La <span class="SpellE">prevalencia</span> de factores de riesgo cardiovascular no cl&aacute;sicos est&aacute; aumentada en los individuos de riesgo moderado, lo cual es un aspecto importante que tener en cuenta en una estrategia de base poblacional para reducir las enfermedades cardiovasculares en el grupo de mayor <span class="SpellE">prevalencia</span>.&nbsp; </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>       <p><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>       <p><b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">Palabras clave:</span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">    <br>  &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;RIESGO CARDIOVASCULAR; GU&Iacute;A EUROPEA DE PREVENCI&Oacute;N DE LA ENFERMEDAD CARDIOVASCULAR EN LA PR&Aacute;CTICA CL&Iacute;NICA.    <br>  &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;SYSTEMATIC CORONARY RISK EVALUATION; FRAMINGHAM-REGISTRE GIRON&Iacute;&nbsp; DEL COR&nbsp;</span></p>       ]]></body>
<body><![CDATA[<p><b><span style="font-family: Candara; ">Res&uacute;menes de art&iacute;culos recomendados de la Revista Espa&ntilde;ola de Cardiolog&iacute;a</span></b></p>       <p><b style=""><span style="font-size: 14pt; font-family: Verdana; ">Valor del electrocardiograma como <span class="SpellE">predictor</span> de disfunci&oacute;n ventricular derecha en pacientes con sobrecarga cr&oacute;nica de volumen del ventr&iacute;culo derecho&nbsp; </span><span style="font-size: 14pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></b></p>       <p><span class="SpellE"><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">Pau</span></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "> Alonso</span><sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1a">1</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "><a name="1a."></a></span></sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Ana Andr&eacute;s</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1a"><sup>1</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Joaqu&iacute;n Rueda</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1a"><sup>1</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Francisco Buend&iacute;a</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1a"><sup>1</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Bego&ntilde;a Igual</span><sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#2a">2</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "><a name="2a."></a></span></sup><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Mar&iacute;a Rodr&iacute;guez</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1a"><sup>1</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Ana Osa</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1a"><sup>1</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Miguel A. Arnau</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1a"><sup>1</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">, Antonio Salvador</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(218, 37, 29);"><a href="#1a"><sup>1</sup></a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">&nbsp; </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>       <p><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "><a name="1a"></a> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(31, 26, 23);"><a href="#1a.">1</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">. Servicio de Cardiolog&iacute;a, Hospital Universitario y Polit&eacute;cnico La Fe, Valencia, Espa&ntilde;a.    <br> <a name="2a"></a> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(31, 26, 23);"> <a href="#2a.">2</a></span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">. ERESA, Hospital Universitario y Polit&eacute;cnico La Fe, Valencia, Espa&ntilde;a&nbsp; </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>       <p><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>       <p><b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">Resumen&nbsp;</span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; "> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>       <p><b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">Introducci&oacute;n y objetivos: </span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">la insuficiencia pulmonar es una complicaci&oacute;n frecuente en pacientes con tetralog&iacute;a de <span class="SpellE">Fallot</span> o estenosis pulmonar cong&eacute;nita reparada. Se han correlacionado variables electrocardiogr&aacute;ficas con par&aacute;metros de funci&oacute;n del ventr&iacute;culo derecho. Proponemos analizar el valor diagn&oacute;stico de la anchura y la fragmentaci&oacute;n del electrocardiograma en la identificaci&oacute;n de pacientes con disfunci&oacute;n y/o dilataci&oacute;n del ventr&iacute;culo derecho.    <br>  <b>M&eacute;todos:</b> seleccionamos a 107 pacientes consecutivos diagnosticados de insuficiencia pulmonar grave tras reparaci&oacute;n de estenosis pulmonar o tetralog&iacute;a de <span class="SpellE">Fallot</span>. Se les realiz&oacute; electrocardiograma, ecocardiograma y resonancia magn&eacute;tica. Cada electrocardiograma se analiz&oacute; manualmente midiendo la duraci&oacute;n del QRS. Definimos fragmentaci&oacute;n del QRS como la presencia de ondas de bajo voltaje en la porci&oacute;n <span class="SpellE">terminal</span> del QRS en al menos dos derivaciones contiguas.    <br>  <b>Resultados:</b> se obtuvo una correlaci&oacute;n negativa y significativa entre anchura del QRS y funci&oacute;n del ventr&iacute;culo derecho, as&iacute; como una correlaci&oacute;n positiva con el volumen de este. De la curva ROC se obtuvo el punto de corte en 140 <span class="SpellE">ms</span> de anchura del QRS, que mostr&oacute; buena sensibilidad para el diagn&oacute;stico de dilataci&oacute;n (&gt; 80%) y disfunci&oacute;n (&gt; 95%) del ventr&iacute;culo derecho. En los modelos de regresi&oacute;n log&iacute;stica, <span class="SpellE">QRSd</span> &gt; 140 <span class="SpellE">ms</span> se mostr&oacute; como el &uacute;nico <span class="SpellE">predictor</span> independiente de dilataci&oacute;n y disfunci&oacute;n del ventr&iacute;culo derecho.    ]]></body>
<body><![CDATA[<br>  <b>Conclusiones:</b> el electrocardiograma es una herramienta r&aacute;pida, disponible y reproducible. La anchura del QRS permite predecir de manera independiente la presencia de dilataci&oacute;n y disfunci&oacute;n del ventr&iacute;culo derecho. Este es el primer estudio que propone un punto de corte en la anchura del QRS para el cribado de afecci&oacute;n del ventr&iacute;culo derecho.&nbsp; </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>       <p><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p>&nbsp;</o:p></span></p>       <p><b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">Palabras clave:</span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; ">    <br>  &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;INSUFICIENCIA PULMONAR; TETRALOG&Iacute;A DE FALLOT    <br>  &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;QRS; FRAGMENTACI&Oacute;N&nbsp;</span><span style="font-size: 10pt; font-family: &quot;CentSchbook BT&quot;; "> </span></p>       <p>&nbsp;</p>   </div>        ]]></body>
</article>
